Κρητικό Λεξικό › Προφορά
Πώς προφέρονται τα κρητικά: σημειώσεις προφοράς
Ο τόνος, τα σύμφωνα που χάνονται και οι σφακιανές μορφές, με τις πηγές τους.
Οι λέξεις του λεξικού γράφονται όπως τις τυπώνει η κάθε πηγή, χωρίς προσαρμογή στα νέα ελληνικά. Δίπλα δίνουμε τη μεταγραφή με λατινικούς χαρακτήρες. Οι σημειώσεις παρακάτω εξηγούν ό,τι μπορεί να στηριχθεί σε πηγή.
Dictionary words are written as each source prints them, with no adjustment to Standard Greek. Beside them we give a transliteration in Latin letters. The notes below explain what a source can support.
Ο τόνος αλλάζει τη λέξη
Το αθός, με τόνο στη λήγουσα, είναι το λουλούδι, ενώ το άθος είναι η στάχτη. Ο Trudgill σημειώνει ότι η κοπελιά είναι το κορίτσι και τα κοπέλια τα αγόρια.
- αθόςathosτο λουλούδι, ο ανθός
- άθοςathosστάχτη
- κοπελιάkopeliaτο κορίτσι
Πηγές: TSA; KONE; TRU; TWIN
Το ν που χάνεται
Ο άνθρωπος στα κρητικά είναι άθρωπος, χωρίς το ν. Το καταγράφουν η Τσάκωνα, σε φωνητική μεταγραφή, και ο Κοντοσόπουλος.
- άθρωποςathroposο άνθρωπος
Πηγές: TSA; KONE
Σφακιανή προφορά
Ο Trudgill δίνει ως σφακιανή προφορά το όι για το όχι, το μικιός για το μικρός και το ποθαίνω για το πεθαίνω. Γράφει επίσης το εδά edhá και το επαέ epá.
- όιoiόχι
- μικιόςmikiosμικρός
- ποθαίνωpothainoπεθαίνω
- εδάedaτώρα
- επαέepaeεδώ
Πηγές: TRU
Το τσ
Ο ιστότοπος Elon.io γράφει το και ως τσαι στα κρητικά, και η Wikipedia δίνει για τις νότιες διαλέκτους την προφορά [tɕe]. Και οι δύο είναι κοινοτικές πηγές, οπότε ψάχνουμε επιστημονική επιβεβαίωση.
- τσαιtseκαι
Πηγές: ELON; WP
Το λ στα Ανώγεια
Οι Ν. Βέργης και Μ. Τερκουράφη μελέτησαν στα Ανώγεια μια προφορά του λ μπροστά σε πίσω φωνήεντα, με την άκρη της γλώσσας γυρισμένη προς τα πίσω. Την ονομάζουν ρωτακισμό. Είναι μελέτη μιας κοινότητας και δεν περιγράφει όλη την Κρήτη.
Πηγές: Vergis και Terkourafi, Modern Greek Dialects and Linguistic Theory 5 (2012), σ. 499 έως 523
Βλέπεις κάτι που δεν στέκει; Γράψε μας στο [email protected].